Paddenstoelen identificeren voor beginners

Als je een aantal van de belangrijkste kenmerken kent, zal dit je helpen om als een echte professional paddenstoelen te identificeren.

Voor degenen die er geen ervaring mee hebben, kan het identificeren van paddenstoelen intimiderend lijken. Er zijn meer dan 14.000 soorten paddenstoelen bekend – sommige smaken heerlijk, sommige zijn zeer giftig en veel paddenstoelen lijken sprekend op elkaar!

Maar wanneer je enkele van de belangrijkste kenmerken kent, wordt het al een stuk makkelijk om de verschillende soorten paddenstoelen als een echte professional te identificeren.

De zes kenmerken hieronder zijn belangrijk wanneer je een paddenstoel identificeert.

Hoed

De hoed is meestal het eerste kenmerk dat de aandacht van de paddenstoelenzoeker trekt. Hoeden zitten boven op de stengel van de paddenstoel en variëren enorm in grootte, vorm en kleur. Elk van deze kenmerken kan veranderen naarmate een paddenstoel groeit en zich ontwikkelt. Het nauwkeurig observeren van de kleur en vorm van de hoed is bijna altijd een noodzakelijke stap in de identificatie van een paddenstoel.

Verschillende soorten paddenstoelen

Lamellen

Lamellen bevinden zich aan de onderkant van de hoed van de paddenstoel en kunnen, net als hoeden, een grote verscheidenheid aan groottes, vormen en kleuren hebben. Sommige soorten hebben lamellen die aan de steel gehecht zijn, terwijl lamellen van andere soorten niet aan de steel vastzitten of juist een stukje met de steel mee naar beneden lopen. Sommige lamellen zijn dun en delicaat zijn, terwijl andere dik en stevig zijn.

De onderkant van de hoed wordt beschouwd als het kenmerkende element om een paddenstoel mee te identificeren.

Sommige paddenstoelen hebben helemaal geen lamellen! Boleten hebben bijvoorbeeld buisjes onder hun hoed die eruit zien als een sponsachtige massa.

De Koeienboleet (Suillus bovinus) met sponsachtige buisjes in plaats van lamellen.

Steel

De steel verbindt de hoed van de paddenstoel met zijn (meestal) verborgen netwerk van schimmeldraden (mycelium). De steel kan dezelfde kleur als de hoed of een totaal andere kleur hebben – hij kan dun en lang of kort en gedrongen zijn. Soms kan het breken van de steel helpen om de soort te bepalen. Bepaalde soorten uit de Russulaceae-familie staan er bijvoorbeeld om bekend dat ze broze stelen hebben die breken alsof het krijtjes zijn. 

Een Russula-paddenstoel in het bos.

Sporenafdruk

De meeste paddenstoelen geven sporen af aan de onderkant van hun hoed (bij de lamellen) en deze sporen variëren sterk in kleur van soort tot soort. Dit is goed nieuws voor paddenstoelenzoekers, want het bepalen van de sporenkleur van een exemplaar kan je helpen om hem te identificeren! Om de kleur van de sporen te bepalen, kun je een sporenafdruk maken – snijd de hoed van een paddenstoel af en laat deze 24 uur met de kant van de lamellen of buisjes naar beneden op een donker gekleurd of wit oppervlak liggen. Verwijder daarna de hoed en controleer de kleur van de sporen die zijn achtergelaten. 

Geur

Veel soorten paddenstoelen hebben unieke of ongebruikelijke geuren (e.g. garnalen, abrikoos of steranijs) die kunnen helpen bij de identificatie. Onthoud wel dat de geur die een paddenstoel afgeeft, kan veranderen of verzwakken naarmate hij ouder wordt.

Een mand met oranje/rode kreeftzwammen van de boerenmarkt

Habitat

De micro- en macrohabitat van een paddenstoel geeft informatie over zijn identiteit, aangezien veel soorten zeer specifieke groeiomstandigheden nodig hebben of met specifieke plantensoorten worden geassocieerd.

Verse oesterzwammen op een dode boom.

Voor wat de microhabitat betreft: kijk eens naar het substraat waarop de paddenstoel groeit. Groeit hij rechtstreeks uit de grond of ontspruit hij op een liggende, dode stam? Of groeit hij misschien op staand, dood hardhout of een omgevallen naaldboom? Misschien groeit hij wel in een weiland waar koeien grazen!

Voor wat de macrohabitat betreft: let op de algemene omstandigheden om je heen. Bevind je je in een dichtbegroeid bos of op een open veld? Bevind je je in een weiland of op braakliggende grond in de stad? Is de omgeving koel of warm, vochtig of droog?

Parasolzwam in een mistig bos.

Het is natuurlijk altijd de moeite waard om op te merken dat je NOOIT een paddenstoel mag eten, tenzij je ABSOLUUT zeker weet dat het een eetbare, niet-giftige soort is. Met een ervaren paddenstoelenzoeker op pad gaan is een geweldige manier om je zintuigen te trainen en je identificatievermogen te verbeteren.